Bıçak dünyasında aynı ürünü anlatırken çelik, ağız geometrisi, kilit sistemi, gövde yapısı ve kabze gibi birçok teknik terim kullanılır. Bu sözlük, ürün açıklamalarını ve karşılaştırma rehberlerini daha kolay anlamak için hazırlanmış temel bir başvuru kaynağıdır.
Çelik ve performans terimleri
HRC / Rockwell sertliği
HRC, çeliğin Rockwell C ölçeğindeki sertlik değerini ifade eder. Daha yüksek HRC her zaman daha iyi bıçak anlamına gelmez; sertlik arttıkça kenar tutma artabilir ancak bazı çeliklerde tokluk ve bileme kolaylığı azalabilir.
Kenar tutma
Bıçağın keskinliğini kullanım boyunca ne kadar süre koruyabildiğini anlatır. Çelik türü kadar ısıl işlem, ağız açısı ve kesilen malzeme de sonucu etkiler.
Tokluk
Çeliğin darbe, burulma ve zorlayıcı kullanım altında çatlama veya kırılmaya karşı gösterdiği dirençtir.
Aşınma direnci
Çeliğin sürtünme ve kesme sırasında malzeme kaybına karşı dayanımıdır. Yüksek aşınma direnci çoğu zaman uzun kenar tutmaya katkı sağlar fakat bilemeyi zorlaştırabilir.
Korozyon direnci
Çeliğin nem, ter, tuz ve çevresel etkilere karşı paslanmaya direnme kabiliyetidir. Paslanmaz çelikler de uzun süreli nemli muhafazada bakım ister.
Isıl işlem
Çeliğin sertlik, tokluk ve mikro yapısını belirlemek için kontrollü ısıtma ve soğutma süreçleridir. Aynı çelik, farklı ısıl işlemlerle farklı performans gösterebilir.
Bıçak gövdesi ve ağız terimleri
Spine / sırt
Bıçağın kesmeyen üst kenarıdır. Kalınlığı bıçağın genel dayanım ve kesim karakterini etkileyebilir.
Edge / kesici ağız
Bıçağın kesme işlemini yapan bilenmiş bölümüdür.
Bevel
Kesici ağza doğru incelen eğimli yüzeydir. Bir bıçakta ana bevel ve en uçtaki micro bevel gibi birden fazla aşama bulunabilir.
Grind / taşlama geometrisi
Bıçağın kalın gövdeden kesici ağza doğru nasıl inceltildiğini tanımlar. Flat, hollow, Scandi, convex ve saber grind yaygın örneklerdir.
Choil
Kesici ağzın kabzeye yakın bölümünde bulunan boşluk veya oyuktur. Tasarıma göre bileme choil’i ya da parmak choil’i şeklinde olabilir.
Ricasso
Kesici ağzın başladığı yer ile kabze veya koruyucu arasındaki bilenmemiş düz bölümdür.
Swedge
Bıçak sırtının bir bölümünde açılan ikincil eğimdir. Her swedge keskin olmak zorunda değildir.
Jimping
Başparmak veya parmak desteği için bıçak sırtı ya da kabze üzerinde bulunan küçük tırtıklı yüzeylerdir.
Fuller
Bıçak yüzeyinde uzanan kanal veya oluk formudur. Tarihsel tasarımlarda ağırlık dağılımını ve gövde karakterini etkileyebilir.
Gövde ve kabze terimleri
Tang
Sabit bıçaklarda çeliğin kabzenin içine uzanan bölümüdür.
Full tang
Çeliğin kabze boyunca büyük ölçüde tam genişlikte devam ettiği gövde yapısıdır. Zorlayıcı saha bıçaklarında sık tercih edilir.
Hidden tang
Tang bölümünün kabze malzemesinin içinde gizli kaldığı yapı türüdür.
Scale / kabze kapakları
Çakı veya full tang bıçaklarda gövdenin iki yanında yer alan G10, Micarta, ahşap, FRN veya metal parçalarıdır.
Liner
Katlanır çakının kabze kapaklarının altında bulunan ince metal iç plakalardır. Bazı tasarımlarda kilit sisteminin de bir parçasıdır.
Bolster
Kabzenin bıçağa yakın ön kısmında bulunan güçlendirme ve tasarım parçasıdır.
Guard / el koruyucu
Elin kesici ağza doğru kaymasını azaltmak amacıyla kabze ile bıçak arasında yer alan çıkıntıdır.
Katlanır çakı mekanizma terimleri
Pivot
Katlanır bıçağın açılıp kapandığı ana dönme eksenidir. Pivot vidasının ayarı bıçak merkezlemesini ve hareket hissini etkileyebilir.
Detent
Kapalı bıçağın kabze içinde tutulmasına yardımcı olan küçük mekanik direnç noktasıdır. Özellikle liner lock ve frame lock tasarımlarında önemlidir.
Liner lock
Kabze içindeki metal liner’ın açılan bıçağın arkasına geçerek kilitleme yaptığı mekanizmadır.
Frame lock
Kabze gövdesinin bir bölümünün doğrudan kilit kolu olarak görev yaptığı yapıdır.
Back lock
Kabzenin sırt bölümündeki kilit kolunun bıçağın tang kısmına oturarak kilitleme sağladığı klasik sistemdir.
Crossbar / axis tipi kilit
Kabzenin iki yanında hareket eden bir barın bıçak tang’ına baskı yaparak kilitleme sağladığı çift taraflı kullanıma uygun mekanizma ailesidir.
Flipper
Kapalı haldeyken kabzenin dışına taşan ve bıçağın açılmasını başlatmak için kullanılan çıkıntıdır. Flipper bir kilit türü değildir.
Thumb stud
Bıçağın yan yüzündeki başparmak pimi veya çıkıntısıdır. Açma yöntemi sağlar; kilit mekanizmasından bağımsızdır.
Taşıma ve kullanım terimleri
EDC
“Everyday Carry” ifadesinin kısaltmasıdır. Günlük taşınan pratik ekipmanları ve bu amaçla tasarlanmış kompakt çakıları ifade eder.
Bushcraft
Doğada temel el becerileri, kamp, malzeme hazırlama ve geleneksel outdoor yöntemleri üzerine kurulu kullanım alanıdır.
Batoning
Bir odun parçasıyla bıçağın sırtına kontrollü darbe uygulanarak odun yarma yaklaşımını ifade eder. Her bıçak bu tip zorlayıcı kullanıma uygun değildir; üretici tavsiyeleri ve bıçağın yapısı dikkate alınmalıdır.
Blade centering / bıçak merkezleme
Katlanır bıçağın kapalı halde kabze içinde iki liner arasında ne kadar ortalı durduğunu ifade eder.
Devam kaynakları
Çelik terimlerini pratik örneklerle karşılaştırmak için Bıçak Çelikleri Karşılaştırma Rehberi 2026 yazısını inceleyebilirsiniz. Kilit sistemleri, ağız formları ve taşlama geometrileri için Bıçak Kurdu’nda ayrı merkez rehberler yayınlanmaktadır.